ปีชวด : หนู => พระธาตุศรีจอมทอง
วัดพระบรมธาตุศรีจอมทอง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่
พระธาตุจอมทอง เป็นที่ประดิษฐานของพระทักษิณโมลีธาตุ (พระธาตุ ส่วนที่เป็น พระเศียรเบื้องขวาของ สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) มีขนาดโตประมาณ เมล็ดข้าวโพด สันฐานกลมเกลี้ยง สีขาวนวลเหมือน ดอกบวบ หรือ สีดอกพิกุลแห้ง ตามประวัติเล่าว่า พระเจ้าอโศกมหาราช เป็นผู้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่ ดอยจอมทอง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 218 ปัจจุบัน พระธาตุ ถูกบรรจุไว้ในพระโกศ 5 ชั้น ซึ่งตั้งอยู่ภายใน พระวิหารจตุรมุข ก่ออิฐถือปูนทั้งองค์ มีฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจตุรัส คล้ายพระเจดีย์ กว้าง 4 เมตร สูง 8 เมตร ตามประวัติว่าสร้างขึ้นโดย พระเจ้าดิลกปนัดดาธิราช หรือ พระเมืองแก้ว กษัตริย์ราชวงศ์มังราย เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เมื่อปี พ.ศ. 2060
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
นะโมพุทธายะ นะมามิ ติโลกะโมลี
โลหะกูเฎ ปะติฎฐิตัง ปูชิตัง สัพพะโลเกหิ
กิตติมันตัง มะโนหะ รัง อะหัง วันทามิ
อสัพพะทา อัง คะวะเย ปุเรรัมเมิโกวิลา
รัคคะปัพ พะเต สะหิเหมะคูหา คัพเภ
ทักขิณะโมลี ธาตุโย อะหัง วันทามิ สัพพะทา
ปีฉลู : วัว => พระธาตุลำปางหลวง
วัดพระธาตุลำปางหลาง อ.เกาะคา จ.ลำปาง
ประวัติพระธาตุลำปางหลวง ตามตำนานกล่าวว่า ในสมัยพุทธกาล พระพุทธเจ้าพร้อมด้วยพระเถระสามองค์ได้เสด็จจาริกไปตามบ้านเมืองต่าง ๆ จนถึงบ้านสัมภะการีวัน (บ้านลำปางหลวง) พระพุทธเจ้าได้ประทับเหนือดอยม่อนน้อย มีชาวลัวะคนหนึ่งชื่อ ลัวะอ้ายกอน เกิดความเลื่อมใส ได้นำน้ำผึ้งบรรจุกระบอกไม้ป้างมะพร้าว และมะตูมมาถวายพระพุทธเจ้า พระพุทธองค์ได้ฉันน้ำผึ้งแล้วทิ้งกระบอกไม้ป้างไปทางทิศเหนือ แล้วทรงพยากรณ์ว่า สถานที่แห่งนี้ต่อไปจะมีชื่อว่าลัมพกัปปะนคร แล้วได้ทรงลูบพระเศียรได้พระเกศามาหนึ่งเส้น มอบให้แก่ลัวะอ้ายกอน ลัวะอ้ายกอนได้นำพระเกศานั้น บรรจุในผอบทองคำ และใส่ลงในอุโมงค์พร้อมกับถวายแก้วแหวนเงินทองเป็นเครื่องบูชา แล้วแต่งยนต์ผัด (ยนต์หมุน) รักษาไว้ และถมดินให้เรียบเสมอกัน แล้วก่อเป็นพระเจดีย์สูงเจ็ดศอกเหนืออุโมงค์นั้น ในสมัยต่อมาก็ได้มีกษัตริย์อีกหลายพระองค์ มาก่อสร้างและบูรณซ่อมแซม จนกระทั่งเป็นวัดที่มีความงามอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
ยาปาตุภูตา อะตุลานุภาวาจีรัง
ปะติฎฐาสัมภะ กัปปะปุเร เทเวนะ
คุตตา อุตตะราภิทัยยา นะมามิหันตัง
วะระชินะธาตุง ฐะเปติ มะหา ฐาเน
เจติยัง ปูชิตา นะเะเทเวหิ
อะหัง วันทามิ ธาตุโย
ปีขาล : เสือ => พระธาตุช่อแฮ
วัดพระธาตุช่อแฮ อ.เมือง จ.แพร่
พระธาตุช่อแฮ เป็นเจดีย์บรรจุพระเกศาและพระบรมสารีริกธาตุพระศอกซ้ายของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นปูชนียสถานที่ศักดิ์ศิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของเมืองแพร่มาแต่โบราณตามตำนานกล่าวว่าขุนลัวะอ้ายก๊อมเป็นผู้สร้าง ปรากฏหลักฐานการบูรณะปฏิสังขรณ์ระหว่าง พ.ศ. 1879-1881 ในสมัยพระมหาธรรมราชา(ลิไท) เมื่อครั้งยังทรงเป็นพระมหาอุปราชครองเมืองศรีสัชนาลัย ลักษณะองค์พระธาตุเป็นเจดีย์ทรงแปดเหลี่ยมย่อมุมไม้สิบสอง ศิลปะแบบเชียงแสนสูง 33 เมตร ฐานสี่เหลี่ยมกว้างด้านละ 11 เมตร สร้างด้วยอิฐโบกปูน หุ้มด้วยแผ่นทองเหลือง ลงรักปิดทอง
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
โกเสยยะ ธะชัคคะ
ปัพพะเต สัตตะมะโนรัมเม
พุทธะ เกสาธาตุ ปะติฎฐิตา
อะหัง วันทามิ สัพพะทา
อะหัง วันทามิ ธาตุโย
อะหัง วันทามิสัพพะโส
ปีเถาะ : กระต่าย => พระธาตุแช่แห้ง
วัดพระธาตุแช่แห้ง กิ่งอ.ภูเพียง จ.น่าน
จากพงศาวดารเมืองน่านกล่าวว่า พระยาการเมือง เจ้านครน่านได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากกรุงสุโขทัย มาประดิษฐานไว้ที่ดอยภูเพียงแช่แห้ง และตามตำนานกล่าวว่า พระพุทธเจ้าได้เสด็จมาประทับสรงน้ำที่ริมฝั่ง แม่น้ำน่านทางทิศตะวันออก ที่บ้านห้วยไค้ และเสวยผลสมอแห้ง ซึ่งพระยามลราชนำมาถวาย แต่ผลสมอนั้นแห้งมาก พระพุทธเจ้าจึงทรงนำผลสมอนั้นไปแช่น้ำก่อนเสวย และทรงพยากรณ์ว่า ต่อไปที่นี่จะมีผู้นำพระบรมสารีริกธาตุมาประดิษฐาน จึงเรียกพระสถูปที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุแห่งนี้ว่า พระธาตุแช่แห้ง
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
ยาปาตุภูตา อะตุลานุภาวาจีรัง
ปะติฎฐิตา นันทะกัปปะเก
ปุเร เทเวนะ คุตตา วะระพุทธะธาตุง
จิรัง วันทามิหันตัง ชินะธาตุโย
โส ตะถาคะตัง
อะหัง วันทามิ สัพพะทา อะหัง วันทามิ ทูระโต
ปีมะโรง : งูใหญ่ => พระธาตุเจดีย์วัดพระสิงห์
วัดพระสิงห์วรมหาวิหาร อ.เมือง จ.เชียงใหม่
เป็นวัดสำคัญวัดหนึ่งซึ่งประดิษฐานพระพุทธสิหิงค์เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัยขัดสมาธิเพชร ประดิษฐานอยู่ในวิหารลายคำ เมื่อถึงเทศกาลสงกรานต์ชาวเมืองจะอัญเชิญพระพุทธรูปองค์นี้แห่ไปตามถนนรอบเมืองเพื่อให้ประชาชนสรงน้ำโดยทั่วถึงกัน แต่เดิมที่ดินบริเวณวัดนี้เป็นตลาด เรียกชื่อว่า วัดลีเชียง (ลี หมายถึง ตลาด) จนถึงปี พ.ศ. 1888 พระเจ้าผายู กษัตริย์องค์ที่ 5 ในราชวงศ์มังรายทรงโปรดฯ ให้สร้างวัดนี้ขึ้น พร้อมทั้งสร้างพระเจดีย์สูง 24 ศอกองค์หนึ่ง เพื่อใช้เป็นที่บรรจุอัฐิพระราชบิดาของพระองค์ สถาปัตยกรรมสำคัญของวัดนี้ได้แก่ วิหารลายคำที่มีจิตรกรรมฝาผนังงดงาม พระอุโบสถ หอไตรที่มีปูนปั้นรูปเทวดาประดับ และเจดีย์ทรงกลมแบบล้านนา
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
อิติ ปะวะระสิหิงโค อุตตะมะยโสปิ
เตโข ยัตถะ จิตโตโส สักกาโร
อุปาโท สะกาละพุทธะสาสะธัง โชตะยันโตวะ
ทีโป สุระนะเรหิ มะหิโต ธะระมาโนยะ
พุทโธติ นะมามิ สิหิงคะพิมพัง
สุวัณณาภิรัมมัง ลังกาชาตัง
ปีมะเส็ง : งูเล็ก => พระธาตุเจดีย์ศรีมหาโพธิ์
วัดหนองบัว อ.เมือง จ.อุบลราชธานี
อยู่ชานเมืองอุบลราชธานี ห่างจากตัวเมืองประมาณ 3 กิโลเมตรตามถนนเลี่ยงเมือง จะมีทางแยกจากถนนใหญ่เข้าไปประมาณ 700 เมตร ภายในวัดมีสถาปัตยกรรมที่น่าสนใจ คือ พระธาตุเจดีย์ศรีมหาโพธิ์ ที่สร้างขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์ครบรอบ 25 ศตวรรษ ของพุทธศาสนาในปี พ.ศ. 2500 โดยได้จำลองแบบมาจากเจดีย์ที่พุทธคยา ประเทศอินเดีย นับเป็นวัดเดียวในภาคอีสานที่มีเจดีย์แบบนี้ สภาพแวดล้อมโดยทั่วไปเป็นป่าโปร่ง ร่มรื่น
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
ปะฐะมัง โพธิปัลลังกัง ทุติยัง
อะนิมิสสะกัง ตะติยัง จังกะมะ
เสฏฐัง จะตุตถะกัง ระตะนะฆะรัง
ปัญจะมัง อะชะปาละนิโคธัง
ฉัฏฐัง ราชายะตะนัง สัตตะมัง มุจ
จะลินทัง อะหัง วันทามิ ทูระโต
ปีมะเมีย : ม้า => พระบรมธาตุเจดีย์
วัดพระบรมธาตุ อ.บ้านตาก จ.ตาก
เป็นวัดเก่าแก่ สร้างขึ้นเมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 18 ชาวบ้านเรียกว่า วัดพระเจ้าทันใจ เนื่องจากเป็นที่ประดิษฐานพระเจ้าทันใจ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ และมีตำนานว่าสร้างเสร็จในหนึ่งวัน พระเจ้าทันใจนี้ล่ำรือกันว่าศักสิทธิ์นัก จริงๆ แล้วพระเจ้าทันใจมีอยู่อีกหลายวัด แต่ที่เป็นที่นับถือมากที่สุดคือที่วัดพระบรมธาตุ พระครูพิทักษ์บรมธาตุ (ทองอยู่) เจ้าอาวาสวัดพระบรมธาตุได้จดจำเอารูปทรงของเจดีย์ชเวดากองมาสร้างครอบเจดีย์องค์เก่า ซึ่งมีรูปทรงสมัยสุโขทัยไว้ และยังสร้างพระบรมธาตุองค์เล็กๆ 16 องค์ และเจดีย์ใส่พระพุทธรูปอีก 16 องค์ และโขงจุดไฟเทียนอีก 6 โขง ไว้รายรอบเจดีย์องค์ใหญ่ด้วย
ด้านซ้ายมือของเจดีย์จะเป็นทางเข้าวิหารเก่าครึ่งตึกครึ่งไม้และเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปปูนปั้นปิดทองปางมารวิชัยภายในวิหารยังมีธรรมาสน์เก่าเป็นไม้แกะสลักอย่างวิจิตรงดงาม ทางซ้ายของเจดีย์เป็นพระอุโบสถครึ่งตึกครึ่งไม้ มีประตูไม้แกะสลักรูปป่าหิมพานต์ หน้าบันและจั่วเป็นไม้แกะสลักไว้อย่างวิจิตร หน้าบันที่สวยมากจะอยู่ทางด้านหลังของพระอุโบสถ บานหน้าต่างเป็นภาพพระพุทธประวัติใช้ไม้แกะสลักปิดทองสวยงามมาก วัดพระบรมธาตุเป็นวัดที่กล่าวได้ว่า สวยงามที่สุดในจังหวัดตาก ในช่วงเทศกาลสงกรานต์จะมีชาวบ้านเป็นจำนวนมาก นำดอกไม้ธูปเทียนมาบูชา นอกจากนั้นยังมีงานประเพณีที่สำคัญอีกงานหนึ่ง คือ ประเพณีขึ้นธาตุเดือนเก้า
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
สัมมาสัมพุทธะ นะลาตะ
อัฏฐิ จะตุเกสาธาตุยา
คันธะวะ รัง
ฐิตัง ปะระมา
ธาตุ เจติยัง
อะหัง วันทามิ สัพพะธา
ปีมะแม : แพะ => พระธาตุดอยสุเทพ
วัดพระธาตุดอยสุเทพ อ.เมือง จ.เชียงใหม่
พระบรมธาตุดอยสุเทพ สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้ากือนาธรรมิกราช เจ้าเมืองเชียงใหม่องค์ที่ 9 โดยพระเจ้ากือนาทรงรับสั่งให้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุที่พระมหาสุมนเถระ นำมาจากเมืองศรีสัชนาลัย ซึ่งได้ขุดพบจากนิมิตฝันของพระมหาสุมนเอง เมื่ออัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุมาสู่เชียงใหม่แล้ว พระธาตุได้แยกเป็นสองส่วน พระเจ้ากือนาทรงเลื่อมใส ได้อัญเชิญบรรจุไว้ที่พระธาตุวัดสวนดอก
ส่วนองค์ที่สอง ได้อัญเชิญขึ้นบนหลังช้างเพื่อเสี่ยงทายว่า ช้างหยุดที่ใด ก็จะสร้างเจดีย์บรรจุพระบรมธาตุที่นั่น แล้วปล่อยช้างไป ช้างได้มุ่งหน้าไปสู่ทิศตะวันตก ขึ้นไปยังดอยสุเทวะฤาษี หรือดอยสุเทพปัจจุบัน แล้วมาหยุดที่ยอดดอยสุเทพ พระเจ้ากือนาทรงรับสั่งให้สร้างพระเจดีย์ ณ ที่นั้น มีขนาดสูง 5 วา เมื่อ พ.ศ. 1916 ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2068 พระเจ้าเกษเกล้า กษัตริย์องค์ที่ 12 ของเชียงใหม่ ได้ทำการบูรณะพระเจดีย์ โดยได้นิมนต์พระมหาญาณมงคลโพธิ จากลำพูนมาเป็นประธานการบูรณะ โดยขยายพระเจดีย์ให้ใหญ่ขึ้นกว่าเดิม สูง 11 วา กว้าง 6 วา ที่ปรากฏทุกวันนี้
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
สุวัณณะ เจติยัง เกสา
วะระมัตถะลุงคัง วะรัญญะธาตุง
สุเทวะนามะทัง
นะระเทเวหิ
สัพพะปูชิตัง
อะหัง วันทามิ สัพพะ
ปีวอก : ลิง => พระธาตุพนม
วัดพระธาตุพนม อ.ธาตุพนม จ.นครพนม
พระธาตุพนม เป็นปูชนียสถานศักดิ์สิทธิ์ของภาคอีสาน ประดิษฐานบนเนินที่เรียกว่าภูกำพร้า ปัจจุบันเป็นบริเวณวัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร อยู่ห่างจากตัวเมืองนครพนมราว 52 กิโลเมตร พระธาตุพนมสร้างขึ้นแต่สมัยอาณาจักรศรีโคตรบูรณ์ ประมาณ พ.ศ. 8 โดยเจ้าเมือง 5 องค์คือ พระยาสุวรรณภิงคารนะ พระยาคำแดง พระยาอินทปัตถะนคร พระยาจุลนีพรหมทัต และพระยานันทเสน เพื่อบรรจุพระอุงรังคธาตุ (กระดูกส่วนหน้าอก) ของพระพุทธเจ้า ลักษณะพระเจดีย์เป็นเจดีย์ทรงบัวเหลี่ยม หรือทรงแจกัน ก่อด้วยอิฐมีลวดลายจำหลักลงไปในแผ่นอิฐ มีซุ้มคั่นด้านละซุ้ม ซ้อมกัน 3 ชั้น ลดหลั่นกันลงมาอย่างวิจิตร พระธาตุพนมได้รับการบูรณะเรื่อยมาตามกาลเวลา และในวันที่ 11 สิงหาคม 2518 องค์พระธาตุพนมได้หักโค่นลง ประชาชนชาวไทยทั่วทั้งประเทศได้ร่วมกันสละทุนทรัพย์ก่อสร้างขึ้นใหม่ และมีพิธีอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุขึ้นบรรจุอีกครั้งในวันที่ 23 มีนาคม 2522
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
ปุริมายะ ทักขิณายะ ปัจฉิมายะ อุตตะรายะ เหฎฐิมายะ อุปะริมายะ
ทิสายะ กะปะณะสิริส สะมิง
ปัพพะเต กัสสะเปนะ ฐาปิตัง
พุทธะอุรังคะธาตุง สิระสา นะ มามิ เสตะฉัตตัง สุวัณณะระชะตัง
ระตะนัง ปะณีตัง พุทธะอุรังคะเจติยัง
อะหัง วันทามิ สัพพะทา
ปีระกา : ไก่ => พระธาตุหริภุญชัย
วัดพระธาตุหริภุญชัย อ.เมือง จ.ลำพูน
พระธาตุหริภุญชัย เป็นปูชนียสถานสำคัญยิ่งแห่งหนึ่งในภาคเหนือ และเป็นมิ่งขวัญของชาวลำพูน ตั้งอยู่ในวัดพระธาตุหริภุญชัย ในกลางเมืองลำพูน ภายในวัดเป็นลานกว้าง มีวิหารหลายหลัง หอระฆังสวยงาม ปรากฏในตำนานว่า สร้างขึ้นในรัชสมัยของพระเจ้าอาทิตยราช กษัตริย์นครหริภุญชัยราว พ.ศ.1586 ต่อมาได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์พระบรมธาตุนี้อีกหลายครั้งในรัชกาลพระเจ้าติโลกราชเมื่อ พ.ศ.1986 ได้โปรดให้เสริมพระธาตุเป็น 23 วา ฐานกว้าง 12 วา 2 ศอก ยอดมีฉัตร 7 ชั้น
หลังจากนั้นพระเมืองแก้วได้ทรงบูรณะปฏิสังขรณ์และสร้างระเบียงหอก ซึ่งเป็นรั้วล้อมพระธาตุ 500 เล่ม แล้วทรงสร้างวิหารหลวง และใน ปีพ.ศ.2329 พระเจ้ากาวิละได้ทรงทำการบูรณะพระบรมธาตุ และทรงสร้างฉัตรหลวงขึ้น 4 มุม และสร้างฉัตรยอดเจดีย์ด้วยทองคำเป็น 9 ชั้น ฐานพระธาตุเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสกว้างด้านละ 10 วา และสร้างรั้วทองเหลืองล้อมรอบองค์เจดีย์ด้านในองค์พระธาตุเป็นสีทองอร่ามเป็นที่ต้องตาต้องใจนักท่องเที่ยวต่างเมืองผู้มีโอกาสได้ไปเยือนยิ่งนัก ทางจังหวัดลำพูนได้จัดให้มีงานนมัสการประจำปีขึ้นในวันเพ็ญ เดือน 6 ซึ่งก็คือวันวิสาขบูชา
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
สุวัณณะเจติยัง หะริ ภุญชะยัฎฐัง
วะระโมลีธารัง อุรัฎฐิ เสฎฐัง
สะหาอังคุลิฎฐิง
กัจจายะเน นะ ฐิตะปัตตัปปะการัง
สีเสนะ มัยหัง ปะระมามิธาตุง
วัดเกตการาม อ.เมือง จ.เชียงใหม่
ตามพุทธประวัติ กล่าวไว้ว่าประดิษฐานพระทันตธาตุที่พระอินทร์นำมาจากพระบรมธาตุที่โทณพราหมณ์ได้แอบซ่อนไว้ เมื่อครั้งมีการแบ่ง พระบรม สารีริกธาตุของพระพุทธเจ้าให้แก่เจ้าเมืองต่างๆ ด้วยเหตุที่ พระธาตุเจดีย์องค์นี้ มนุษย์ไม่สามารถเดินทางไปถึงได้ ดังนั้น นอกจากนมัสการด้วยการบูชารูปแล้วยังสามารถบูชา พระเจดีย์ ที่วัดเกตการาม เชียงใหม่ ซึ่งมีชื่อพ้องกับพระเกศแก้ว จุฬามณี เจดีย์วัดนี้ ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำปิง ในเขตย่านการค้าของชาวต่างชาติ ตามประวัติ ว่าสร้างโดยพญาสามฝั่งแกน เมื่อ พ.ศ. 1971 แต่พระเจดีย์ได้พังทลายลง ในปี พ.ศ. 2121พระสุทโธรับ สั่งให้ สร้างขึ้นใหม่ให้เป็นเจดีย์ทรงลังกาแบบล้านนา นอกจากนี้ ภายในวัดยังมีพระวิหารใหญ่ที่สร้างในสมัยรัตนโกสินทร์ และพิพิธภัณฑ์เก็บของใช้พื้นบ้านให้ชม (เปิด 08.00 - 16.00 น.) ที่ตั้ง บ้านวัดเกต ถ.เจริญราษฎร์ อ.เมือง จ.เชียงใหม่
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
ตาวะติงสายะ ปุรัมเม เกสะจุฬา
มะณี สะรีระปัพพะตา ปูชิตา
สัพพะ เทวานัง ตังสิระสา ธาตุ
อุตตะมัง อะหัง วันทามิ สัพพะทา
ปีกุน : หมู => พระธาตุดอยตุง
ดอยตุง อ.แม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
พระธาตุดอยตุง นับเป็นโบราณสถานอันเก่าแก่แห่งหนึ่งในภาคเหนือ ตามประวัติตำนานได้กล่าวไว้ว่า พระมหากัสสะปะเถระเป็นประธานฝ่ายสงฆ์ได้อาราธนาอัญเชิญเอายังพระบรมสารีริกธาตุกระดูกไหปลาร้า(พระรากขวัญเบื้องซ้าย) ของพระพุทธเจ้า มามอบถวายแด่พระเจ้าอุชุตราชเจ้าผู้ครองนครนาคพันธ์โยนกชัยบุรี รัชกาลที่ 3 แห่งราชวงศ์สิงหนวติ เป็นประธานพร้อมด้วยมุขมนตรีเสวกอำมาตย์ไพร่ฟ้าข้าแผ่นดินของพระองค์ ได้นำเอาพระบรมสารีริกธาตุขึ้นมาบรรจุสร้างขึ้น ณ ที่ดอยดินแดง (คือดอยตุงปัจจุบัน) สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.1454 ต่อมาอีก 100 ปี มีพระอรหันต์องค์หนึ่งชื่อว่า พระมหาวชิรโพธิเถร ได้นำเอาพระบรมสารีริกธาตุมามอบถวายให้พระเจ้ามังรายะนะธิราช แล้วจึงได้พร้อมใจกันนำเอาพระบรมธาตุขึ้นบรรจุสร้างใหม่ขึ้นมาอีกองค์หนึ่งบนดอยตุง พร้อมได้ปฏิสังขรณ์องค์เดิม
คำบูชาพระธาตุ (ตั้งนโม 3 จบ)
อิมัสสะมิง ภัททะกัปเป จะตุพุทธา พุชฌิต ตะวา กะกุสันธะโกนาคะมะนะ
กัสสะปะ โคตะ มะราชะเคเห จะระติ
ปิณฑายะ มิถิลายะนะ คะเรสิ จะระติ ปิณฑายะ อะตีตาพุทธาเน อิมัสมิง ฐาเนสีทิ สิริสุภะปะวะรัง มังคะลัง ตะโมลากะถามุนิราชัง สาทะรัง นมามิหันตัง วะระชินาธาตุง อะหัง
วันทามิ สัพพะทานะตัง วะชิระ
ธาตุโย อะระหัง วันทามิ สัพพะทา
เชียงราย พระธาตุดอยทอง วัดพระธาตุดอยจอมทอง ถ.จอมทอง ตำบลเวียง อำเภอเมือง (พระเกศาธาตุ, พระบรมธาตุส่วนหน้าผาก ๕ องค์) วัดพระธาตุดอยเขาควายแก้ว ตำบลรอบเวียง อำเภอเมือง (พระบรมธาตุนิ้วก้อยเบื้องซ้าย) พระธาตุจอมสัก วัดพระธาตุจอมสัก บ้านเหล่าพัฒนา ตำบลบ้านดู่ อำเภอเมือง วัดแสงพระธาตุ บ้านหัวฝาย ตำบลแม่ข้าวต้ม อำเภอเมือง พระธาตุวัดแม่ข้าวต้มท่าศุด บ้านแม่ข้าวต้ม ตำบลท่าสุด อำเภอเมือง พระบรมธาตุศรีจอมจันทร์ ตำบลแม่กรณ์ อำเภอเมือง พระธาตุเวฬุวัน อำเภอเมือง พระธาตุดอยสะเก็น อำเภอเมือง พระธาตุจอมกิตติ วัดพระธาตุจอมกิตติ บ้านจอมกิตติ ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน (พระเกศาธาตุ ๓ องค์, พระบรมธาตุแขนเบื้องขวา, พระบรมธาตุส่วนหน้าผาก ๑๑ องค์) พระธาตุแสนคำฟู วัดพระธาตุแสนคำฟู (พระเกศาธาตุ) บ้านสันต้นเปา ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน พระธาตุดอยภูเข้า วัดพระธาตุภูเข้า บ้านสบรวก ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน (พระเกศาธาตุ, สถานที่ที่พระพุทธเจ้าบ้วนพระโอษฐ์) พระธาตุสามมุงเมือง (พระธาตุสบรวก) (พระเกศาธาตุ) ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน (แสดงที่ที่พระพุทธเจ้าประทับนั่งฉันภัตตาหาร) วัดมหาธาตุดอยจัน บ้านดอยจัน ตำบลโยนก อำเภอเชียงแสน (พระเกศาธาตุ, สถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงบรรทม) พระเจดีย์หลวง วัดเจดีย์หลวง เชียงแสน ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน พระธาตุพระอารามมหาโพธิ์ (วัดร้างริมแม่น้ำโขง) วัดพระธาตุผาเงา บ้านสบคำ ตำบลเวียง อำเภอเชียงแสน พระธาตุวัดธาตุเขียว บ้านเชียงแสนน้อย ตำบลเวียงอำเภอเชียงแสน พระธาตุวัดป่าสัก (พระธาตุโคปผกะ) อำเภอเชียงแสน (พระบรมธาตุส่วนตาตุ่มเบื้องขวา) พระธาตุหัวกว๊าน (เวียนแกว้น) ตำบลบ้านแซว อำเภอเชียงแสน พระธาตุวัดสันทรายกองงาม ตำบลบ้านแซว อำเภอเชียงแสน พระธาตุนางคอย บ้านเวียงแก้ว ๖.ศรีดอนมูล]] อำเภอเชียงแสน วัดพระธาตุจอมแว่ (พระเกศาธาตุ) บ้านสันผักละ ตำบลเมืองพาน อำเภอพาน พระธาตุปูแกง ตำบลแม่เย็น อำเภอพาน วัดพระธาตุจอมรุ่ง (ท่าไร่ก๋อง) (พระเกศาธาตุ) ตำบลแม่เย็น อำเภอพาน วัดพระธาตุจอมรุ่ง (บ้านใหม่พัฒนา) ตำบลเวียง อำเภอพาน พระธาตุจอมแจ้ง (พาน) ตำบลเวียง อำเภอพาน พระธาตุดอยงู ตำบลเจริญเมือง อำเภอพาน พระธาตุเนินธาตุ ดอยงาม ตำบลทานตะวัน อำเภอพาน วัดพระธาตุดอยกู่แก้ว (พระเกศาธาตุ, พระบรมธาตุตาตุ่มขวา) บ้านป่าสักหลวง ตำบลจันจว้าใต้ อำเภอแม่จัน พระธาตุป่าหมากหน่อ วัดพระพุทธทศพลญาณ ตำบลจันจว้า อำเภอแม่จัน (พระเกศาธาตุ) วัดพระธาตุสันขวาง (พระเกศาธาตุ) บ้านแม่ข้าวต้มท่าสุด ตำบลจันจว้า อำเภอแม่จัน พระธาตุสันขี้เหล็ก บ้านสันขี้เหล็ก ตำบลสันทราย อำเภอแม่จัน พระธาตุอินทร์ยอง บ้านแม่คำ ตำบลศรีถ้ำ อำเภอแม่จัน วัดพระธาตุจอมจันทร์ ตำบลสันทราย อำเภอแม่จัน วัดพระธาตุจอมสวรรค์ บ้านจอมสวรรค์ ตำบลสันทราย อำเภอแม่จัน พระธาตุวัดศรีโคมคำ (พระธาตุกลางในเมือง) บ้านสันธาตุ ตำบลแม่คำ อำเภอแม่จัน พระธาตุดอยเวา วัดพระธาตุดอยเวา (พระเกศาธาตุ) บ้านแม่สาย ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย พระธาตุวัดป่าเหมือด ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย พระธาตุวัดเจติยารามสันธาตุ ตำบลศรีเมืองชุม อำเภอแม่สาย พระธาตุถ้ำปุ่ม (ถ้ำเปลวปล้องฟ้า) ตำบลโป่งผา อำเภอแม่สาย (พระเกศาธาตุ) พระธาตุถ้ำปลา ตำบลโป่งผา อำเภอแม่สาย (พระเกศาธาตุ) พระธาตุดอยตุง วัดพระมหาชินธาตุเจ้า (ดอยตุง) ตำบลห้วยไคร้ อำเภอแม่ฟ้าหลวง (พระรากขวัญเบื้องซ้าย) พระธาตุดอยช้างมูบ ตำบลห้วยไคร้ อำเภอแม่ฟ้าหลวง พระธาตุป่าญะ วัดพระแก้วงามเมือง (พระเกศาธาตุ) ตำบลเวียง อำเภอเชียงของ พระธาตุคีรีเมฆ อำเภอเชียงของ วัดพระธาตุปูเต้า (พระเกศาธาตุ) บ้านธาตุ ตำบลตับเต่า อำเภอเทิง วัดพระธาตุจอมแจ้ง (เทิง) วัดพระธาตุจอมแจ้ง บ้านเหล่า ตำบลตับเต่า อำเภอเทิง วัดพระธาตุจอมจ้อ (พระเกศาธาตุ, พระบรมธาตุดั้งจมูก) ตำบลเทิง อำเภอเทิง วัดพระธาตุปูคำ ตำบลเทิง อำเภอเทิง (พระเกศาธาตุ, พระบรมธาตุส้นพระบาทเบื้องขวา) พระธาตุผาอาบ ตำบลเทิง อำเภอเทิง (พระเกศาธาตุ, ผ้าอาบทองคำ, ก้อนหินแก้วที่ทรงประทับยืน) วัดพระธาตุขุนทอง บ้านห้วยไคร้ ตำบลเวียง อำเภอเทิง วัดพระธาตุจอมหงส์ บ้านห้วยผึ้ง ตำบลเวียง อำเภอเทิง วัดพระธาตุศรีมหาโพธิ์ (วัดพระธาตุมหาสมโภช) ตำบลเวียง อำเภอเทิง พระธาตุจอมสิ้น ตำบลเวียง อำเภอเทิง พระธาตุจอมใจ ตำบลเวียง อำเภอเทิง วัดพระธาตุปลายนา ตำบลหงาว อำเภอเทิง พระธาตุจอมทอง (เทิง) วัดพระธาตุจอมทอง (เทิง) บ้านปล้อง ตำบลปล้อง อำเภอเทิง วัดพระธาตุขุนตาล ตำบลป่าตาล อำเภอขุนตาล วัดพระธาตุจอมสวรรค์ บ้านห้วยหลวง ตำบลยางฮอม อำเภอขุนตาล วัดพระธาตุม่อนศิลาอาสน์ ตำบลต้า อำเภอขุนตาล พระธาตุจอมแจ้ง (แม่สรวย) วัดพระธาตุจอมแจ้ง ตำบลแม่สรวย อำเภอแม่สรวย พระธาตุดงสีมา บ้านสันจำปา ตำบลแม่พริก อำเภอแม่สรวย พระธาตุดอยจ้อง บ้านห้วยเฮิ้ย ตำบลศรีถ้อย อำเภอแม่สรวย พระธาตุดอยแก้ว อำเภอแม่สรวย พระธาตุสำนักปฏิบัติธรรมพระธาตุดอยกุ้ม (คุ้ม) ตำบลเจดีย์หลวง อำเภอแม่สรวย วัดพระธาตุจอมหมอกแก้ว ตำบลจอมหมอกแก้ว อำเภอแม่ลาว พระธาตุหมอกมุงเมือง บ้านโป่งมอญ ตำบลป่าก่อดำ อำเภอแม่ลาว วัดพระธาตุปูล้าน ตำบลไม้ผา อำเภอพญาเม็งราย วัดพระธาตุปูตุ๋ง บ้านพญาเม็งราย อำเภอพญาเม็งราย วัดพระธาตุแม่เจดีย์ ตำบลแม่เจดีย์ใหม่ อำเภอเวียงป่าเป้า พระธาตุเวียงฮ้อ บ้านฮ่างต่ำ อำเภอเวียงป่าเป้า วัดพระธาตุทุ่งก่อ ตำบลทุ่งก่อ อำเภอเวียงชัย พระธาตุม่อนผ้าขาว บ้านใหม่ใต้ ตำบลสันมะค่า อำเภอป่าแดด พระธาตุจอมคีรี ตำบลเวียง อำเภอ |