พระแม่สุรัสวดี

พระนางสุรัสวดี ทรงมีพระนามเรียกขาน อาทิ วัค วัคเทวี วาคิสวารี ภารตี วาณี สาวิตรี และอื่นๆ อีกมาก
ความเป็นมาของพระนางสุรัสวดี  ในคัมภีร์มัสยาปุราณะ กล่าวไว้ว่า พระพรหมธาดาเป็นผู้สร้างพระนางขึ้น (เปรียบได้ว่าพระนางเป็นเสมือนพระธิดาของพระองค์) กาลต่อมาพระพรหมท่านเกิดหลงรักในธิดาองค์นี้ จึงได้ทำการอภิเษกกับธิดาของพระองค์เองในด้านของพระนางสุรัสวดีเมื่อแรกที่กำเนิดมาได้รับประทานพรจากสวรรค์ไว้ว่าให้เคลื่อนไหวไปได้ดังคิด ไม่ว่าจะไปทิศใดก็ตาม ด้วยเหตุนี้เองพระพรหมจึงต้องเฝ้าติดตามดูแลคุ้มครองพระนางให้ได้เสมอ จึงเป็นเหตุให้พระองค์ทรงมีพระพักตร์ 5 พักตร์เพื่อดูแลนางทุกหนแห่งคัมภีร์วิษณุโบราณบันทึกไว้ว่าเมื่อพระพรหมเนรมิตพระนางสุรัสวดีขึ้นมาแล้วได้ประทานคัมภีร์ด้านอักษรเทวะนาครี และอักษรภาษาสันสกฤตให้แก่พระนาง พระนางจึงได้ศึกษาคัมภีร์จนแตกฉาน เก่งทางด้านนี้ความสามารถนั้นเหนือกว่าผู้ใดบนสรวงสวรรค์ กล่าวกันว่าพระนางเป็นเจ้าแม่หรือเทพีแห่งอักษาศาสตร์ด้วย พระนางเป็นผู้ให้กำเนิดอักษรเทวะนาครี ซึ่งเป็นตัวอักษร (เขียน) ของอักษรภาษาสันสกฤต หรือภาษาอินดี ในอินเดียปัจจุบัน บางตำนานกล่าวไว้ว่าพระนางสุรัสวดี เป็นเทพธิดาแห่งน้ำ (ในอินเดียมีแม่น้ำชื่อสรัสวดี) ซึ่งหลักฐานจากหนังสือมหาภารตะกล่าวว่าพระนางเป็นผู้ให้กำเนิดน้ำอันบริสุทธิ์แก่มวงมนุษย์สัตว์และพื้นดินอีกตำนานที่จะขอเล่านั้นแต่เดิม
     พระนางสุรัสวดีเป็นมเหสีของพระวิษณุ เช่นเดียวกับพระแม่ลักษมี และพระคงคา แต่ต่อมาเทพธิดาทั้ง 3 องค์เกิดความขัดแย้งกัน พระวิษณุจึงประทานพระแม่คงคงให้เป็นชายาของพระศิวะ ส่วนพระนางสุรัสวดีทรงประทานให้เป็นชายาของพระพรหม และทรงประทานพระลักษมีให้เป็นชายาของพระวิษณุศานาพุทธ นิกายมหายาน เกิดช่วงราวศตวรรษต้นๆ ของคริสต์ศักราช มีเรื่องราวของพระนางสุรัสวดีกล่าวไว้ว่าผู้ที่นับถือศาสนาพุทธมหายาน ให้ความเคารพบูชาพระนางว่าเป็นพระมเหสีของพระโพธิสัตว์มัญชุศรี ซึ่งเป็นพระโพธิสัตว์แห่งสติปัญญาและความฉลาด พระนามของพระสุรัสวดีในพุทธศาสนาทรงพระนามว่า เทพธิดาตารา
ลักษณะทางศิลป รูปเคารพของพระนางสุรัสวดี ทรงมีพระวรกายขาว ประทับนั่งบนดอกบัว พระบาทห้อยลงเบื้องล่างข้างหนึ่ง พระกรถือพิณ บางรูปเคารพ (ดังภาพบน)
บางรูปเคารพของพระนางที่พบมีพระพักตร์เดียว หรือ 4 พักตร์ พระกรมี 4 กร ทรงถือคัมภีร์ ดอกบัว ขลุ่ยหรือแจกัน (ถ้วยน้ำ) และพระกรทำปางวิตรกะ บางรูปเคารพที่มีพระกร 8 กร ทรงถือคันศร คธา ขลุ่ย ลูกล้อ สังข์ บ่วง ลูกบด และประตัก และพาหนะ คือ นกยูงอาภรณ์สวมสาหรี สวมมงกุฎ เครื่องประดับ กำไล และศรีษะรูปเคารพบางรูปจะประทับบนหลังหงส์ หรือนกยูง

http://www.omaarti.com/aartip9.html